Bazada ortiqcha tovar: nega paydo bo'ladi va nima qilinadi

Sanoq natijasida ortiqcha chiqdi: dasturda 400 qop, omborda 430 qop. Ko'pchilik xursand bo'ladi: «Hech narsa yo'qolmabdi, ustiga yana bor». Aslida ortiqcha tovar foyda emas, ogohlantirish. Tovar o'z-o'zidan paydo bo'lmaydi: u biror joydan kelgan, lekin hisobda aks etmagan. Ortiqcha ko'pincha boshqa pozitsiyadagi kamomadning yoki kech kiritilgan hujjatning izi bo'ladi. Quyida ortiqcha nega paydo bo'lishi va uni qanday tartibda hal qilish kerakligi.

Ortiqcha qayerdan chiqadi

• peresort: bir pozitsiyada ortiqcha, boshqasida shuncha kamomad;
• kech kiritilgan hujjat: qaytarish yoki kirim omborga tushgan, dasturda esa hali yo'q;
• yetkazib beruvchi yukxatdagidan ko'p tovar keltirgan, qabul esa yukxat bo'yicha kiritilgan;
• do'kondan qaytgan tovar kirimga olinmagan;
• o'lchov birligi adashgan: dasturda quti, sanoqda dona;
• ikki marta sanalgan tovar: sanoq paytida bir zonadan boshqasiga ko'chirilgan va ikkalasida ham yozilgan;
• boshqa egaga tegishli tovar: komissiya yoki saqlash uchun olingan yuk bazada turibdi;
• takror nomenklatura kartochkasi: tovar bir kartochkada ortiqcha, boshqasida kam.

Misol

Shartli misol: «Shakar 50 kg» bo'yicha dasturda 400 qop, sanoqda 430, ya'ni 30 qop ortiqcha. Oxirgi o'n kunning kirim hujjatlarini ochamiz. Birinchi mashinada yukxat bo'yicha 400 qop yozilgan, haqiqatda 420 qop kelgan, qabul yukxat bo'yicha kiritilgan, shuning uchun 20 qop dasturga tushmagan. Yana do'kondan qaytgan 10 qop kirim qilinmagan. Jami 30 qop: ortiqcha to'liq tushuntirildi.

Bu holda ortiqcha «o'zimizniki» emas. 20 qop yetkazib beruvchining ortiqcha jo'natmasi edi: shartnoma bo'yicha u bilan hisob-kitobni kelishish kerak. Ortiqchani indamay kirim qilsangiz, ertaga yetkazib beruvchi bilan solishtirma dalolatnomada farq chiqadi.

Rahbarga hisobotni sabab bilan birga bering: «ortiqcha 30 qop: 20 qop yetkazib beruvchining ortiqcha jo'natmasi, 10 qop kirim qilinmagan qaytarish». Faqat «30 qop ortiqcha» degan gap hech narsani tushuntirmaydi va ertaga yana o'sha savolni tug'diradi.

Harakat tartibi

1. Ortiqchani darrov dasturga kirim qilmang. Avval sababini toping.
2. Qayta sanang: ikkinchi guruh, pozitsiya, partiya va yorliq bo'yicha. Ortiqchaning bir qismi oddiy sanoq xatosi bo'lib chiqadi.
3. Ortiqcha tovarni alohida joyga ajratib, «tekshiruvda» yorlig'i bilan belgilang.
4. Tekshiring: shu guruhdagi kamomadlar (peresort juftligi), oxirgi 30 kundagi kirim va qaytarish hujjatlari, kech kiritilgan hujjatlar, o'lchov birligi, boshqa egaga tegishli tovar.
5. Muddat belgilang, masalan, 10 ish kuni. Shu muddatda sabab topilmasa, ortiqchani komissiya qarori va dalolatnoma bilan kirim qilish tartibini buxgalter belgilab beradi.
6. Sababni yozib qo'ying: bir xil sabab takrorlansa, jarayonni tuzatish kerak.

Sabab topilgandan keyin qaror

Qaror ortiqchaning turiga bog'liq:

• hujjat bilan tushuntirildi (kech kirim, qaytarish): tegishli hujjatni oddiy tartibda kiriting, «ortiqcha kirim» hujjati kerak emas;
• yetkazib beruvchi ortiqcha jo'natgan: unga yozma xabar yuboring, unda yukxat bo'yicha son, haqiqiy son va qabul dalolatnomasi ko'rsatilsin. Hisob-kitob shartnoma bo'yicha hal qilinadi;
• begona tovar: egasini toping, saqlash hujjatini rasmiylashtiring va tovarni alohida hisobda yuriting;
• sabab topilmadi: komissiya qarori va dalolatnoma bilan kirim qiling, pozitsiyani esa keyingi tanlab sanoqlarda kuzatuvga qo'ying. Takrorlansa, tahlil qiling.

Har bir ortiqcha uchun jadvalda bitta qator yuriting: pozitsiya, miqdor, sabab, hujjat, qaror, javobgar, muddat. Haftalik ko'rikda shu jadval ochiq muammolarni ko'rsatib turadi.

Nega ortiqchani «jim» qoldirish xavfli

• ortiqcha tovar kamomadni yopish uchun «zaxira»ga aylanadi: bugun +30 qop, ertaga −30 qop va hisobotda hammasi tekis ko'rinadi, haqiqiy sabab esa topilmay qoladi;
• begona tovar bazada qolib, uning egasi bilan nizo chiqishi mumkin;
• sanoq natijasi chiroyli ko'rinadi, ammo haqiqiy xatolar topilmaydi;
• sababi noma'lum ortiqcha tovar yaroqlilik muddati o'tgunga qadar turib qoladi va oxirida hisobdan chiqarishga to'g'ri keladi.

Ortiqchani kamomad kabi jiddiy qabul qiling: ikkalasi ham jarayonda xato borligini ko'rsatadi, farqi faqat ishorasida.

Xulosa

Ortiqcha chiqsa, quvonishdan oldin sababini toping: peresort, kech hujjat, qabulda sanalmagan tovar va begona yuk ko'pincha shu yerda yashiringan. SkladBaza farqlar ro'yxatida ortiqcha va kamomad pozitsiyalarini miqdor, summa, zona va izoh bilan ko'rsatadi, kamomad tahlilida esa farq qaysi bosqichda paydo bo'lganini topadi.